{"id":194,"date":"2024-05-31T11:46:01","date_gmt":"2024-05-31T09:46:01","guid":{"rendered":"http:\/\/powojnie.warszawa.pl\/?p=194"},"modified":"2024-05-31T11:49:04","modified_gmt":"2024-05-31T09:49:04","slug":"wspomnienia-prezydenta-warszawy-plk-mariana-spychalskiego-15-09-1944r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/powojnie.warszawa.pl\/index.php\/2024\/05\/31\/wspomnienia-prezydenta-warszawy-plk-mariana-spychalskiego-15-09-1944r\/","title":{"rendered":"Wspomnienia Prezydenta Warszawy p\u0142k Mariana Spychalskiego 15.09.1944r."},"content":{"rendered":"\n

Wszystkie cytaty pochodz\u0105 z ksi\u0105\u017cki Mariana Spychalskiego „Warszawa Architekta. Wspomnienia pierwszego powojennego Prezydenta Stolicy”. Wydawnictwo Bellona 2015<\/p>\n\n\n\n

… „uchwa\u0142\u0119 PKWN w sprawie powo\u0142ania mnie na prezydenta podj\u0119to dopiero 19 wrze\u015bnia 1944r. Jednak praktycznie obj\u0105\u0142em to stanowisko 15 wrze\u015bnia, zaraz po wyzwoleniu Pragi, i od razu rozpocz\u0105\u0142em dzia\u0142alno\u015b\u0107”<\/p>\n\n\n\n

„Wczesnym rankiem 15 wrze\u015bnia 1944r. wyruszy\u0142em na Prag\u0119. Wed\u0142ug meldunk\u00f3w nasze wojska powinny doj\u015b\u0107 do Wis\u0142y. Zabra\u0142em ze sob\u0105 adiutanta porucznika, a mo\u017ce ju\u017c kapitana T. Hankiewicza, jedziemy emk\u0105. Za nami willys i dodge, a w nich przyszli pracownicy miasta, chyba czworo ludzi”<\/em><\/p>\n\n\n\n

„Pogoda s\u0142oneczna. Kurz. Pod Aninem jeszcze pachnie frontem. Gdzie\u015b w pobli\u017cu padaj\u0105 pociski. S\u0142ycha\u0107 typowe odg\u0142osy wojny. \u015awie\u017co zmobilizowany kierowca emki, ojciec rodziny, zaczyna zachowywa\u0107 si\u0119 nerwowo”. Przesiadam si\u0119 do willysa, kt\u00f3ry prowadzi Antek Kowalczyk, kuty na cztery nogi warszawiak, bardzo dobry kierowca. Nad Warszaw\u0105 ogromne czarne chmury.”<\/em><\/p>\n\n\n\n

„Jedziemy dalej. Rozwalone ci\u0119\u017car\u00f3wki, dzia\u0142a, czo\u0142gi. Do\u0142y i wykroty. Domy naruszone pociskami artyleryjskimi, mury popisane seriami broni maszynowej. Na Grochowskiej przeje\u017cd\u017camy przed niezbyt dobrze maskowanym frontem drugiego szeregu naszych dzia\u0142 ju\u017c pospiesznie szykowanych do wej\u015bcia w akcje<\/em>.”<\/p>\n\n\n\n

„A nad Wis\u0142\u0105, gdzie\u015b w kierunku mostu Kierbedzia, s\u0142ycha\u0107 typowe odg\u0142osy bitwy. M\u00f3wi\u0105 spotkani dow\u00f3dcy \u017ce i ten most, na kt\u00f3ry tak liczyli\u015bmy. Niemcy wysadzili.”<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jedziemy dalej Grochowsk\u0105 do ulicy Zamoyskiego. Perun, Teletechniczna, Wedel stoj\u0105. Ulica Zamoyskiego otwarta na Wis\u0142\u0119 i na drugi brzeg . Tu ju\u017c ostrza\u0142 niemiecki idzie na wprost. Przeskakujemy w ulic\u0119 Targow\u0105. Tu bezpieczniej. Mijamy brzydkie kamienice w tej szpetnej, zaniedbanej proletariackiej cz\u0119\u015bci miasta. jedziemy w stron\u0119 ogromnego gmachu by\u0142ej Warszawskiej Dyrekcji Kolejowej. Zbudowany par\u0119 lat przed wojn\u0105 by\u0142 w zasadzie jedynym gmachem biurowym na Pradze”<\/em><\/p>\n\n\n\n

„Ten gmach, usytuowany przy zbiegu Targowej i Wile\u0144skiej, znajdowa\u0142 si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci 400metr\u00f3w od Wis\u0142y. Widoczny z perspektywy mostu Kierbedzia, by\u0142 w polu bezpo\u015bredniego ostrza\u0142u. Solidna betonowa budowla nie poddawa\u0142a si\u0119 artylerii”<\/em><\/p>\n\n\n\n

„Spotka\u0142em r\u00f3wnie\u017c kilku pracownik\u00f3w dawnego Zarz\u0105du Miejskiego, mi\u0119dzy innymi koleg\u0119 in\u017cyniera architekta W\u0142adys\u0142awa Czernego z Wydzia\u0142u Planowania, w kt\u00f3rym by\u0142em zatrudniony”<\/em><\/p>\n\n\n\n

„Ogl\u0105dam pomieszczenia w tym ogromny gmachu. Zajmujemy pokoje na I pi\u0119trze. Z g\u00f3ry od pocisk\u00f3w chroni\u0105 nas trzy stropy betonowe, a od do\u0142u przed pociskami z mo\u017adzierzy pierwsze pi\u0119tro. Pokoje w bocznych skrzyd\u0142ach by\u0142y najmniej nara\u017cone na ostrza\u0142. z warszawskiego brzegu , kt\u00f3ry wci\u0105\u017c trwa\u0142”<\/em><\/p>\n\n\n\n

„na Pradze nie dzia\u0142a\u0142y wodoci\u0105gi, ani kanalizacja. Nie by\u0142o energii elektrycznej, \u015bwiate\u0142, nie mieli\u015bmy \u0142\u0105czno\u015bci telefonicznej. Brakowa\u0142o komunikacji publicznej, a owi s\u0142ynni wozacy pojawili si\u0119 p\u00f3\u017aniej. Miasto by\u0142o pod sta\u0142ym ogniem artyleryjskim i lotniczym”<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Trasa przejazdu pu\u0142kownika Spychalskiego. Zaznaczona Teletechniczna, Wedel i Gmach Kolei. Strza\u0142ka oznaczono otwarta przestrze\u0144 ci\u0105gu Zamojskiego\/Targowa kt\u00f3ra b\u0119dzie miesi\u0105cami ostrzeliwana.<\/p>\n\n\n\n

Poni\u017cej gmach Warszawskiej Dyrekcji Kolei przy Targowej\/Wile\u0144skiej przed wojn\u0105 (zdj\u0119cie pochodzi z serwisu Warszawa 1939 „https:\/\/www.warszawa1939.pl\/obiekt\/targowa-74<\/a>” <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ten sam budynek na fotoplanie z czerwca 1945 (wida\u0107 dziesi\u0105tki ludzkich mr\u00f3weczek id\u0105cych do pracy)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„uchwa\u0142\u0119 PKWN w sprawie powo\u0142ania mnie na prezydenta podj\u0119to dopiero 19 wrze\u015bnia 1944r. Jednak praktycznie obj\u0105\u0142em to stanowisko 15 wrze\u015bnia, zaraz po wyzwoleniu Pragi, i od razu rozpocz\u0105\u0142em dzia\u0142alno\u015b\u0107”<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-194","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-non-classe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/powojnie.warszawa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/powojnie.warszawa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/powojnie.warszawa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/powojnie.warszawa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/powojnie.warszawa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=194"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/powojnie.warszawa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":201,"href":"https:\/\/powojnie.warszawa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/194\/revisions\/201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/powojnie.warszawa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/powojnie.warszawa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/powojnie.warszawa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}